Wat houdt het vak filosofie in?

Vraagstukken die bij het vak filosofie aan bod komen, zijn tijdloos: Wat is de mens? Hoe moeten we leven? Wat is een rechtvaardige samenleving? Wat kunnen we kennen? Deze vragen worden steeds gekoppeld aan actuele vraagstukken: Hoe verschillen mensen van robots? Hebben mensen wel een vrije wil? Mogen we vluchtelingen opsluiten? Is iedereen gelijk? Wat is een goed leven? Wat is de verhouding tussen rede en religie? Dergelijke vragen houden ieder mens, en ongetwijfeld ook jou, wel eens bezig.

Het vak filosofie is onderverdeeld in thema’s, die altijd te maken hebben met de actualiteit. Daarnaast grijpt het terug op de geschiedenis. In het verleden zijn er namelijk veel grote en relevante denkers geweest, die interessante ideeën en theorieën hebben ontwikkeld. Ons eigen denken is mede tot stand gekomen door wat anderen vóór ons gedacht hebben. Om onszelf beter te kunnen begrijpen, is het ook van belang om kennis te nemen van deze ideeën en gedachten.

Wat leer je bij filosofie?

Bij het vak filosofie leer je dus vooral zelfstandig na te denken en vanuit meer perspectieven een onderwerp te benaderen. Je wordt uitgedaagd om met anderen van gedachten te wisselen en argumenten te onderzoeken. Daarbij gaat het niet zozeer om het uitwisselen van meningen, maar vooral om samen tot inzichten te komen over de vragen die aan de orde zijn.

Uitgangspunt bij filosofie is het vermogen van ieder mens om redelijk te kunnen denken en dit ook bij elkaar te herkennen. Voor samen filosoferen is het dus ook nodig om begrip te hebben voor elkaar en elkaar als gelijkwaardige te zien.

Het vak filosofie is opgebouwd uit een aantal thema’s. Binnen de Q-highschool wordt aan ieder thema een module gewijd. Door de beschrijving van de modules te lezen, weet je ook wat je gaat leren en welke vragen aan de orde zijn.

De Q-highschool biedt vrije modules (thema’s) aan en modules die samen een examenprogramma volgen voor havo of vwo. Enkele thema’s zijn voor het examen voor havo en vwo gelijk, zoals wijsgerige antropologie en wijsgerige ethiek. Andere thema’s horen specifiek bij het havo-programma (sociaal politieke filosofie) of het vwo-programma (kennisleer en wetenschapsfilosofie).

In het eindexamenjaar zoom je in op één eindexamenonderwerp. Voor havo is dat: “Persoonlijke identiteit” en voor vwo: “Scepticisme”. In het eindexamenjaar havo en vwo zijn drie modules gewijd aan deze examenonderwerpen.

Losse of vrije modules kiezen?

Binnen de Q-highschool kun je ervoor kiezen losse modules (van 8 weken) te volgen voor filosofie. Wanneer je een losse module kiest, moet je er even op letten welke voorkennis je nodig hebt om de module succesvol te kunnen afronden en voor welke doelgroep de module bedoeld is. Dat is steeds aangegeven bij de beschrijving van de modules. Vrije modules zijn te volgen als je niet voor het vak filosofie hebt gekozen, maar ook naast de verplichte modules in het examenprogramma.

Examen doen in filosofie?

Je kunt er ook voor kiezen om examen te doen in het vak Filosofie. Filosofie is een vak met een centraal schriftelijk examen. Daarnaast worden modules afgesloten met een schoolexamen. Dat kan een toets zijn of een praktische opdracht.

Je kunt binnen de Q-highschool zelf een compleet examenprogramma samenstellen op havo of op vwo-niveau. Kies daarvoor de modules die je nodig hebt om je examenprogramma compleet te maken. Op havo-niveau komt dit neer op in totaal 320 uren. Op vwo-niveau op 480 uren. Het diplomacijfer is het afgeronde gemiddelde van alle SE-toetsen en praktische opdrachten.

Je kunt ervoor kiezen het vak versneld te volgen, door bijv. meer modules tegelijkertijd te volgen, of om examen op een hoger niveau te doen (op vwo-niveau, als je op de havo zit).

Past filosofie bij mij?

Filosofische modules kunnen interessant zijn voor ieder die graag dieper na wil denken over allerlei thema’s. Nieuwsgierigheid en het verlangen meer te begrijpen en wijzer te worden zijn het belangrijkst. Filosofen lossen vragen niet zo snel mogelijk op, maar nemen tijd om er rustig over te denken en zij gaan met elkaar in gesprek om hun eigen ideeën te delen en van elkaar te leren.  Docenten geven veel ruimte om te praten en te schrijven over wat jullie bezig houdt en zoeken steeds naar aansluitingspunten bij jullie leef- en denkwereld.

De vrije modules zijn voor alle leerlingen goed te volgen: hiervoor is geen voorkennis vereist, maar wel interesse in het onderwerp en enthousiasme. Zelf nadenken en je eigen filosofie vormen, is in deze modules erg belangrijk. Je kunt er zelf voor kiezen buiten de lessen om meer of minder tijd aan de modules te besteden, afhankelijk van je interesse en je beschikbare tijd.

Om het examenprogramma goed te kunnen volgen, is het nodig om je binnen en buiten de lessen om echt in denkbeelden van de besproken filosofen en in allerlei filosofische vraagstukken te verdiepen. Deze modules zijn erg geschikt voor leerlingen met een brede filosofische interesse en veel doorzettingsvermogen.

Vragen?

Als je na het lezen van deze tekst nog vragen hebt over het vak filosofie, stel ze dan aan meneer Versteegt b.versteegt@lorentzlyceum.nl, aan meneer Lobo-Van Vliet g.lobo@lyceumelst.nl  of aan meneer Maaswinkel s.maaswinkel@liemerscollege.nl, filosofiedocenten in de Q-highschool van Quadraam.

Voor meer informatie over het aanbod en de werkwijze binnen de Q-highschool, kijk op www.q-highschool@quadraam.nl

01 MODULE LEVENSVRAGEN EN LEVENSWIJSHEID (VRIJE MODULE)

Bij filosofie denken veel mensen aan heel geleerde mensen (vooral mannen) die diep nadenken over theoretische vragen en daar in vaak onbegrijpelijke taal over schrijven. In deze eerste module filosofie kiezen we een heel ander uitgangspunt: we filosoferen over thema’s uit het echte leven als liefde en haat, vriendschap en vijandschap, vertrouwen en wantrouwen, moed en angst, verveling en zingeving. We zoeken houvast en inspiratie bij filosofen en jullie ontwerpen je eigen levensfilosofie. Deze module is geschikt voor alle jonge mensen die ongemakkelijke vragen niet uit de weg gaan en graag wijzer willen worden.

Doelgroep:
havo 4 / vwo 4

Ook toegankelijk voor:
havo 5, vwo 5 en 6

Dag:
donderdag 14.45-16.15 uur

Voorkennis:
Geen voorkennis nodig (introductiemodule)

Docent:
Gert-Jan Lobo-Van Vliet

02 MODULE WIJSGERIGE ANTROPOLOGIE

Wijsgerige antropologie is het deel van de filosofie dat zich bezig houdt met vragen over de mens. We bestuderen mensbeelden van een aantal oudere en meer recente filosofen en filosofische stromingen en eeuwenoude en actuele filosofische vragen. Daarnaast gaan we in op overeenkomsten en verschillen tussen mensen en dieren, mensen en robots, mannen en vrouwen en mensen uit verschillende werelddelen en uiteenlopende culturen. De module helpt jullie mensen – en daarmee ook jezelf - beter te begrijpen.

Doelgroep:
havo 4 / vwo 4

Ook toegankelijk voor:
vwo 5

Dag:
woensdag 14.45-16.15 uur

Voorkennis:
Geen voorkennis nodig (startmodule)

Docent:
Gert-Jan Lobo-Van Vliet

03 MODULE WAT IS EEN PERSOON EN WAAR BEN IK?

Het examenonderwerp in havo 5 is: “Ik. Filosofie van het Zelf”. Dit is een onderdeel van de wijsgerige antropologie. In deze eerste module behandelen we de algemene vraag naar persoonlijke identiteit: wat is een persoon? Wie ben je, als je “jezelf niet meer bent”? Hoe weet je dat je nu nog dezelfde persoon bent als de persoon die je vroeger was? En zit het ‘zelf’ in je brein, in je geest, in je lichaam? We bespreken filosofen als John Locke, David Hume, Derek Parfit, Daniel Dennett en anderen.

Doelgroep:
havo 5

Ook toegankelijk voor:
n.v.t.

Dag:
woensdag 14.45-16.15 uur

Voorkennis:
Onderdeel van het examenprogramma havo 5

Docent:
dhr. Versteegt

04 MODULE SCEPTICISME OP SCHERP GESTELD EN DE BUITENWERELD OP DE HELLING

Weten we wel iets zeker? Het lijkt een vreemde vraag, maar toch is dit de vraag die ten grondslag ligt aan het scepticisme. In deze eerste examenmodule behandelen we de redenen om fundamenteel aan alles te twijfelen en de verschillende soorten scepticisme. We betwijfelen of we onze waarneming kunnen vertrouwen en wat de redenen kunnen zijn om aan te nemen dat de wereld die wij zien wel bestaat (of niet). We behandelen hierbij filosofen als René Descartes, David Hume, George Berkeley, Immanuel Kant en anderen.

Doelgroep:
vwo 6

Ook toegankelijk voor:
n.v.t.

Dag:
maandag 14.45-16.15 uur

Voorkennis:
Onderdeel van het examenprogramma vwo 6

Docent:
dhr. Versteegt

Q-Highschool

Aanmelden

Maak je aanmelding compleet op de volgende pagina.